Kredietcrisis

Wat is de situatie van mijn pensioenfonds?

CNV heeft zich in de achterliggende jaren in de pensioenfondsen sterk gemaakt voor een goede informatievoorziening. Dit heeft ertoe geleid dat de fondsen waar onze leden hun pensioen opbouwen doorgaans op adequate wijze nieuws uitbrengen via websites, nieuwsbrieven of tijdschriften. Voor jouw persoonlijke pensioen kun je dus het beste terecht bij je eigen fonds. Mocht je vragen houden of niet kunnen vinden wat je zoekt, neem dan contact op met CNV.

Jouw pensioenfonds

Wat is eigenlijk de kredietcrisis?

De kredietcrisis vindt zijn oorsprong in de Verenigde Staten. Daar zijn op grote schaal hypotheken verstrekt aan mensen die daar volgens de normale voorwaarden niet voor in aanmerking zouden komen. Eigenlijk was het financiële risico te groot. Hypotheekbanken hebben deze riskante hypotheken als producten verkocht aan (buitenlandse) klanten zoals banken. Daardoor kregen wanbetalingen in de VS wereldwijd invloed op de financiële instellingen. Door de kredietcrisis hebben banken wereldwijd voor circa 500 miljard dollar aan verliezen moeten inboeken. Met het verlies van al dat geld daalde het vertrouwen. Banken kwamen zelf in de problemen en leenden niet meer zo gemakkelijk aan elkaar. Bedrijven konden weer moeilijker geld lenen voor investeringen. Op de beurzen ontstond paniek. De koersen van aandelen daalde. En tenslotte gaat het nu ook werkelijk slechter met de bedrijven. Er worden bijvoorbeeld minder auto’s verkocht. Fabrieken maken hierdoor minder auto’s maken en werknemers krijgen met ontslag te maken. Als consumenten krijgen zij minder te besteden. Zo komt de economie in een neerwaartse spiraal terecht.

Hoe kunnen pensioenfondsen worden geraakt door de kredietcrisis?

Ook pensioenfondsen kunnen geraakt worden door de kredietcrisis. Pensioenfondsen moeten volgens de pensioenwetgeving een bepaald vermogen hebben tegenover de opgebouwde pensioenrechten. Door de kredietcrisis kan het vermogen achterblijven ten opzichte van de verplichtingen. Het gaat daarbij om de waarde van de aandelen en om de ontwikkeling van de rente.

Aandelen

Het doel van een pensioenfonds kan worden omschreven als het bieden van een zo goed mogelijke uitkering tegen een zo laag mogelijke premie. Om deze doelstelling waar te maken moet het fonds de premies zorgvuldig beleggen. Dat betekent zoveel mogelijk winst maken tegen zo weinig mogelijk risico. In het algemeen kun je zeggen dat aandelen over langere termijn gemeten meer opleveren dan obligaties. Deze keren een meer vast rendement uit. Maar aandelen zijn risicovol. Als de koersen van aandelen stijgen, ontstaat er winst. Als ze dalen verlies. Daarnaast keren aandelen in ondernemingen die winst maken een dividend uit. Zeg maar een aandeel in de gemaakte winst. Maar gaat het slecht met het bedrijf, dan is er geen winst en geen dividend.

Rente

Pensioenfondsen kunnen ook last hebben van de gedaalde rente op langlopende leningen. Pensioenfondsen zijn wettelijk verplicht deze rente te gebruiken bij de berekening van hun pensioenverplichtingen. Het fonds berekent bijvoorbeeld wanneer u met pensioen gaat en hoeveel geld er dan in kas moet zijn om een levenslang ouderdomspensioen te betalen. Een vereenvoudigd voorbeeld. Stel dat het fonds over drie jaar 500 euro in kas moet hebben. Bij een rentestand van 5% moet er dan nu ongeveer 429 euro in kas zijn. Maar is de rente gedaald naar 3%, dan moet er ongeveer 456 euro in de kas zitten. Kortom, bij een daling van de rentestand dient een pensioenfonds meer vermogen te hebben om te zijner tijd aan de verplichtingen te kunnen voldoen.

Wat is vervolgens het probleem van de pensioenfondsen?

Het probleem is dat pensioenfondsen door de onbalans die is ontstaan tussen hun vermogen en hun verplichtingen een reservetekort hebben of een dekkingstekort.

Dekkingstekort

Ieder pensioenfonds wordt gecontroleerd door De Nederlandse Bank (DNB). DNB voert het toezicht uit op basis van de pensioenwetgeving. Ieder pensioenfonds moet een minimaal eigen vermogen aanhouden. Dit bedraagt 105% van de pensioenverplichtingen. Tegenover iedere euro die aan pensioen uitgekeerd moet worden, dient het fonds € 1,05 in kas te hebben. In dit verband spreekt men van de dekkingsgraad. Is er geen minimaal eigen vermogen, dan moet er onmiddellijk een herstelplan worden gemaakt. Daarin staat hoe het pensioenfonds binnen drie jaar een dekkingsgraad van meer dan 105% bereikt.

Reservetekort

Daarnaast moet ieder fonds ook financiële reserves aanhouden, bijvoorbeeld om tegenvallende beleggingsopbrengsten te kunnen opvangen. Deze reserves verhogen de vereiste dekkingsgraad van 105% naar bijvoorbeeld 125% voor het fonds Zorg en Welzijn (voorheen PGGM). Als er een reservetekort is moet er net als bij een dekkingstekort een herstelplan komen. Het fonds heeft in dat geval wel langer de tijd, tot wel 15 jaar, om het reservetekort in te lopen.

Is er door de pensioenfondsen niet veel te riskant belegd?

Op dit moment is er geen aanleiding te veronderstellen dat de pensioenfondsen zelf schuld dragen voor de geslonken reserves. Per pensioenfonds wordt met hulp van deskundigen een afgewogen mix bepaald van beleggingen in aandelen, obligaties en vastgoed. En er wordt voor de langere termijn bepaald op welk rendement men wil uitkomen. Sommige gevolgen zijn onvermijdelijk. Als het niet goed gaat met de beurzen, voelen de pensioenfondsen dat. Andersom gaat hetzelfde op: wanneer het wel goed gaat met de beurzen, kunnen de fondsen riante rendementen binnenhalen. En de eerlijkheid gebiedt ook te erkennen dat zelfs de meest respectabele beleggers niet over een glazen bol beschikken.

Kan mijn pensioenfonds net als een bank omvallen?

Nee. Bij de banken die in de problemen zijn gekomen kwamen spaarders massaal hun geld terugvragen. Daardoor konden deze banken niet maar aan hun verplichtingen voldoen. Bij pensioenfondsen kun je niet je pensioen eerder opeisen. Bovendien hebben pensioenfondsen geen investeerders die grote sommen geld kunnen terugtrekken. En de fondsen beschikken met de pensioenpremies over een stabiele stroom inkomsten.

Wat doet een pensioenfonds dat financiële problemen heeft?

Als een pensioenfonds financiële problemen heeft, kan de toeslag of indexering van de pensioenen in gevaar komen. De toeslag is de jaarlijkse verhoging van de pensioenopbouw voor werkenden of pensioenuitkering voor gepensioneerden. De toeslag is van belang om het pensioen zijn waarde te laten behouden bij de jaarlijkse stijging van de prijzen en lonen. Voor de toeslag zijn de beleggingen van belang. Uit de opbrengsten van de beleggingen wordt de toeslag betaald. De toeslag is een voorwaardelijk recht. Dit betekent dat het fonds streeft jaarlijks een toeslag te verlenen. Dit is wel afhankelijk van de financiële positie van het fonds.

Doorgaans geeft het pensioenfonds de loonstijging in de sector of het bedrijf in de vorm van een toeslag door aan de gepensioneerden en aan de pensioenopbouw van de werkenden. Als er sprake is van een dekkingstekort (zie hierboven) kan er geen toeslag worden verleend. Als er sprake is van een reservetekort maar geen dekkingstekort, wordt de toeslag gedeeltelijk verleend.

Een werkende heeft minder last van een niet of niet geheel verleende toeslag dan een gepensioneerde. Voor een bijvoorbeeld 35-jarige werknemer betekent het dat haar pensioenopbouw in een jaar niet meegroeit met de loon- en prijsontwikkeling. Merkt deze werknemer dat in het pensioen? Dit hangt af van de totale gemiste toeslagen. Misschien zijn er ook vette jaren geweest waarin het pensioenfonds de gemiste toeslag heeft kunnen compenseren met een extra toeslag.

Wat doet CNV voor mijn pensioen?

Samen met de andere CNV-bonden overleggen we als CNV met kabinet en werkgevers. Onze inzet is pensioenfondsen in deze lastige tijd meer ruimte toe te staan om oplossingen uit te werken. Daardoor hoeft er afhankelijk van de situatie per fonds minder snel of minder radicaal te worden ingegrepen.

Via deelname in de besturen van pensioenfondsen proberen onze vertegenwoordigers de pensioenregeling betrouwbaar te houden voor alle betrokkenen. Wat betreft de toeslagverlening willen we dat het pensioenfonds doet wat mogelijk is om de uitkeringen op peil te houden. Mochten pijnlijke maatregelen onvermijdelijk zijn, dan zoeken we naar wegen waarbij de lasten eerlijk en naar draagkracht worden verdeeld.

Wanneer is de crisis voorbij?

Daarover valt weinig met zekerheid te zeggen. In het verleden verliepen economische crises in golfbewegingen. Deskundigen denken over de huidige crisis dat die voorlopig nog wel even zal aanhouden.

Krijg ik als het pensioenfonds weer op orde is een compensatie?

Het beleid van de pensioenfondsen waar wij bij betrokken zijn is gericht op een betrouwbare pensioenvoorziening. Waar werknemers en gepensioneerden verliezen moeten accepteren, zullen we er uiteraard voor pleiten dat deze later worden gecompenseerd. De financiële positie van fonds moet dit wel mogelijk maken.

{"single_open":"true","transition_speed":"300"}